6 Tháng Hai, 2023
Bệnh thường gặp

Viêm tụy cấp nguy hiểm không? Các triệu chứng và cách điều trị

Viêm tụy cấp là một trong những nhiễm độc tiêu hóa thường gặp trên lâm sàng. Bệnh xảy ra sau các bữa ăn chứa nhiều dầu mỡ, nhiều đạm. Đặc biệt là sau những lần uống rượu bia. Vậy bệnh viêm tụy cấp có nguy hiểm không? Biểu hiện diễn biến lâm sàng của viêm tụy cấp như thế nào?

Viêm tụy cấp là gì?

Viêm tụy cấp là tình trạng viêm nhiễm cấp tính của các nhu mô tụy, có thể bao gồm cả tổn thương của các tổ chức cơ quan lân cận. Bệnh có khả năng gây tử vong.

Có 3 nhóm nguyên nhân chính gây nên viêm tụy cấp:

  • Rượu bia: là nguyên nhân chính gây nên tình trạng viêm tụy cấp;
  • Do tăng mỡ máu;
  • Do bị sỏi mật gây tắc nghẽn dẫn đến tắc ống dẫn chung hoặc tắc cơ vòng Oddi làm ngưng dòng chảy của ống tụy. Các men tụy bị giữ lại gây phá hủy cấu trúc tuyến tụy;
  • Ngoài ra viêm tụy cấp cũng có thể xảy ra do chấn thương dập vùng tụy, do rối loạn chuyển hóa,…;
  • Có khoảng 10-15% các trường hợp viêm tụy cấp là không tìm thấy nguyên nhân.
Minh họa tình trạng viêm tụy cấp do sỏi mật

Viêm tụy cấp là một tiến trình tự hủy mô do chính men tụy gây ra. Theo chức năng sinh lý bình thường, tuyến tụy sẽ tiết ra các men tụy amylase, lipase, trypsin… để góp phần vào quá trình tiêu hóa thức ăn. Các men này được tiết ra dưới dạng không hoạt động và chúng chỉ được hoạt hóa trở thành có tác dụng ở tá tràng. Nhưng do một nguyên nhân nào đó làm tăng nhạy cảm đáp ứng của tế bào nang tuyến tụy với acid, cholecystokinin, acetylcholine. Các men này bị hoạt hóa trong chính lòng ống tụy chuyển thành dạng hoạt động gây phá hủy các mô tụy mà dẫn đến tình trạng viêm tụy cấp.

Lâm sàng viêm tụy cấp biểu hiện qua 3 thể bệnh chính:

  • Viêm tụy cấp thể phù nề;
  • Viêm tụy cấp thể xuất huyết;
  • Viêm tụy cấp thể xuất huyết hoại tử: Trường hợp này có đến 80-90% tử vong.

Triệu chứng viêm tụy cấp

Các triệu chứng viêm tụy cấp có thể khác nhau, tùy thuộc vào từng nguyên nhân và mức độ nhưng thường gặp nhất bao gồm:

  • Đau bụng trên
  • Đau bụng lan ra sau lưng
  • Sốt
  • Mạch nhanh
  • Buồn nôn/ nôn mửa
  • Chướng bụng
  • Ăn uống kém

Viêm tụy cấp nguy hiểm không? Biến chứng là gì?

Viêm tụy cấp nguy hiểm không là câu hỏi chung của nhiều người. Nếu không được cấp cứu kịp thời, bệnh diễn tiến thành biến chứng nặng và ảnh hưởng trực tiếp tới các cơ quan khác, tỷ lệ tử vong cao. Ở những ca bệnh nặng nếu không đáp ứng với điều trị hồi sức thì cần chỉ định phẫu thuật ngay cho bệnh nhân để loại bỏ những phần mô đã bị hoại tử.

Bệnh nhân thường có biểu hiện đau bụng đột ngột

Các diễn biến nguy hiểm ở người bị bệnh bao gồm:

Sốc

Là biến chứng xảy ra rất sớm ngay từ ngày đầu bệnh khởi phát. Nguyên nhân của hiện tượng này có thể là do xuất huyết hoặc nhiễm khuẩn nặng gây ra. Nếu bệnh nhân bị sốc do nhiễm khuẩn nặng ở nhu mô tụy thì thường bộc lộ muộn hơn (tuần thứ 3) kể từ khi dấu hiệu viêm biểu hiện ra ngoài;

Nhiễm trùng tuyến tụy

Xuất hiện ở cuối tuần đầu hoặc bước sang tuần thứ 2 của bệnh. Tình trạng này sau đó làm hình thành áp xe ở tuyến tụy. Dẫn tới biến chứng viêm phúc mạc toàn thể và gây hoại tử mô. Tiên lượng đối với các bệnh nhân gặp trường hợp này rất nặng;

Xuất huyết

Có thể xảy ra trong tuần đầu tiên phát bệnh, chảy máu ngay ở tuyến tụy, trong ống tiêu hóa, trong xoang bụng hoặc ở những cơ quan khác khiến các mạch máu bị tổn thương. Cũng giống như nhiễm trùng tuyến tụy, hầu hết những bệnh nhân gặp biến chứng xuất huyết đều có tiên lượng nặng;

Nang giả tụy

Đây là biến chứng có thể diễn ra vào tuần thứ 2 hoặc thứ 3 của bệnh. Nang giả tụy bắt nguồn từ hiện tượng đóng kén nhằm khu trú các tổn thương có trong nhu mô tụy. Trong nang giả tụy có thể tìm thấy các chất dịch, các enzyme tuyến tụy và những mảnh vỡ của nhu mô tuyến tụy. Sau 4 đến 6 tuần, các nang này có thể thu gọn lại hoặc tự đi vào ống tụy rồi dần dần biến mất. Có trường hợp nang để lâu ngày lại phát triển thành các ổ áp xe, thậm chí là dẫn tới bội nhiễm;

Suy hô hấp cấp

Nguy cơ tử vong cao.

Chẩn đoán viêm tụy như thế nào?

Để chẩn đoán viêm tụy cấp, bác sĩ đo nồng độ trong máu 2 enzym tiêu hóa là amylase và lipase. Nồng độ 2 enzym cao gợi ý viêm tụy cấp.

Bác sĩ có thể làm những xét nghiệm khác:

  • Xét nghiệm chức năng tuyến tụy để xem tuyến tụy có tạo đủ lượng enzym tiêu hóa không.
  • Xét nghiệm dung nạp đường để đánh giá mức độ tổn thương tế bào tạo insulin.
  • Siêu âm, CT scan, và MRI để đánh giá tuyến tụy về hình ảnh và tìm kiếm nguyên nhân.
  • Chụp mật tụy ngược dòng để đánh giá ống mật và ống tụy.
  • Sinh thiết tuyến tụy.

Bác sĩ có thể sử dụng máu, nước tiểu và phân để làm xét nghiệm xác định nguyên nhân.

Các phương pháp điều trị viêm tụy cấp

1. Giảm đau, bù dịch

Nền tảng của việc xử trí viêm tụy cấp vẫn là giảm đau, bù dịch. Dung dịch Ringer là chất lỏng được khuyến nghị với liều lượng ban đầu từ 15 mL/kg – 20 mL/kg và sau đó là 3 mL/kg mỗi giờ (thường khoảng 250-500 mL mỗi giờ) trong 24 giờ đầu tiên tuỳ mức độ nặng và bệnh lý kèm theo. Cần theo dõi sát lượng nước tiểu, sinh hiệu, nồng độ urea máu, dung tích hồng cầu để xác định chính xác lượng dịch truyền cần thiết cho mỗi bệnh nhân

Giảm đau tích cực với các thuốc giảm đau như paracetamol, NSAIDs, Opioids hay thậm chí các thuốc giảm đau trung ương

2. Cho ăn sớm

Bệnh nhân cần nhịn ăn trong vòng 12 giờ đầu nhập viện cho đến khi tình trạng đau bụng, buồn nôn, nôn được cải thiện. Người bệnh có thể ăn lại sau 24 – 72h nhập viện với thức ăn lỏng, mềm, ít cặn, ít chất béo, tuỳ theo mức độ nặng và nguy cơ biến chứng.

Trong trường hợp viêm tụy nặng hoặc không dung nạp được lượng thức ăn qua đường miệng. Người bệnh có thể được cho ăn bằng ống thông mũi-dạ dày, hoặc nuôi ăn tĩnh mạch nếu thông mũi dạ dày không dung nạp hoặc không đủ.

3. Điều trị bằng kháng sinh

Đối với các trường hợp viêm tụy cấp có dấu hiệu nhiễm trùng, người bệnh cần được điều trị bằng kháng sinh để ngăn chặn nhiễm trùng lan rộng.

Điều trị bằng thuốc

Bác sĩ khuyến cáo, chỉ nên dùng kháng sinh để điều trị bệnh trong trường hợp có bằng chứng về nhiễm trùng. Bởi vì, việc dùng kháng sinh nếu không đúng chỉ định, ngoài vấn đề chi phí thì có thể làm chậm và giảm lượng dịch truyền cần thiết của người bệnh, nhất là trong 24 – 48 giờ đầu sau khi nhập viện.

Ngoài ra, việc xử trí viêm tuỵ cấp còn tùy thuộc vào căn nguyên gây bệnh. Cụ thể:

  • Viêm tụy cấp do sỏi mật: Người bệnh nên được lên kế hoạch cắt túi mật sớm, thậm chí trước khi xuất viện ở bệnh nhânnhẹ do sỏi mật
  • Viêm tuỵ cấp do tăng triglyceride máu: Điều trị sẽ nhắm đến việc làm giảm và duy trì nồng độ triglycerid xuống dưới 500 mg/dL.

Làm gì để phòng ngừa viêm tụy cấp?

Để phòng ngừa nguy cơ bị viêm tuỵ cấp, bác sĩ Trung khuyến nghị, người dân nên:

  • Sử dụng rượu, bia, hút thuốc lá trong mức độ cho phép
  • Ăn uống khoa học, vệ sinh với chế độ ăn nhạt để tránh bị sỏi mật. Vì sỏi mật là một trong những yếu tố nguy cơ gây ra viêm tuỵ cấp
  • Đối với những người mắc bệnh đái tháo đường, mỡ máu, sỏi mật,… nên thăm khám định kỳ để quản lý tốt bệnh nền, tránh để biến chứng gây viêm tuỵ cấp.
Ăn uống khoa học để phòng ngừa bệnh

Viêm tụy cấp tính là nguyên nhân khiến nhiều người nhập viện do bệnh đường tiêu hóa, nên mọi người không được chủ quan và xem thường. Khi thấy có các dấu hiệu bất thường cần đến cơ sở y tế để thăm khám ngay.

Leave feedback about this

  • Quality
  • Price
  • Service

PROS

+
Add Field

CONS

+
Add Field
Choose Image
Choose Video
X